krwawnica

Krwawnica Krwawnica pospolita – właściwości, działanie, garbniki i łączenie ziół Krwawnica pospolita (Lythrum salicaria) to roślina, która przez wieki zajmowała ważne miejsce w europejskim ziołolecznictwie. Dziś jest nieco zapomniana, choć jej ziele należy do surowców farmakopealnych. Szczególnie interesująca jest ze względu na dużą zawartość garbników, a także innych polifenoli, w tym ellagotaniny i flawonoidy. Tradycyjnie krwawnicę wykorzystywano przede wszystkim przy dolegliwościach przewodu pokarmowego, problemach związanych z błonami śluzowymi oraz w pielęgnacji skóry. Współczesne badania potwierdzają, że ekstrakty z tej rośliny wykazują m.in. działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe, choć nadal brakuje wystarczających badań klinicznych, aby potwierdzić wszystkie tradycyjne zastosowania. Krwawnica – co znajduje się w zielu? Najważniejszą grupą związków występujących w zielu krwawnicy są garbniki, szczególnie ellagitanniny. Zidentyfikowano między innymi vescalagin, castalagin oraz charakterystyczne dla krwawnicy salicarininy A, B i C. Analizy surowca wykazywały również obecność: flawonoidów, kwasów fenolowych, innych polifenoli, heteropolisacharydów, związków o właściwościach antyoksydacyjnych. W jednym z analizowanych surowców zawartość garbników wynosiła około 5,57%, choć ich ilość może się różnić w zależności od pochodzenia rośliny, terminu zbioru i sposobu przygotowania surowca. Garbniki – dlaczego są tak ważne? To właśnie garbniki w dużej mierze odpowiadają za charakterystyczne działanie ściągające krwawnicy. Garbniki mogą wiązać się z białkami, dlatego na powierzchni błon śluzowych tworzą warstwę o działaniu ściągającym. Z tego względu rośliny bogate w garbniki od dawna stosowano tradycyjnie przy biegunce i nadmiernym wydzielaniu, a także do pielęgnacji podrażnionych błon śluzowych. W przypadku krwawnicy szczególnie interesujące są ellagitanniny. Badania wykazały, że właśnie te związki mogą odpowiadać za część obserwowanego działania przeciwzapalnego ekstraktu. Trzeba jednak pamiętać, że garbniki nie są substancjami, których im więcej, tym lepiej. Duże ilości mogą być niepożądane, a długotrwałe stosowanie silnie garbnikowych mieszanek nie jest dobrym pomysłem bez wyraźnej potrzeby. Krwawnica na przewód pokarmowy To jedno z najważniejszych tradycyjnych zastosowań tej rośliny. Krwawnicę stosowano przede wszystkim przy: biegunce, nadmiernym rozluźnieniu stolca, nieżytach przewodu pokarmowego, stanach zapalnych jelit, tradycyjnie również przy czerwonce. Jej działanie można wiązać przede wszystkim z obecnością garbników oraz polifenoli. Badania ekstraktów wykazały działanie przeciwbiegunkowe i przeciwdrobnoustrojowe, ale przeglądy naukowe podkreślają, że współczesnych badań klinicznych jest nadal zbyt mało, aby traktować krwawnicę jako zamiennik leczenia przyczyny biegunki. Ważne: przy ostrej lub utrzymującej się biegunce najważniejsze jest uzupełnianie płynów i elektrolitów oraz ustalenie przyczyny problemu. Krwawnica a skóra i błony śluzowe Ze względu na obecność garbników i polifenoli krwawnica była tradycyjnie wykorzystywana także zewnętrznie. Stosowano ją między innymi przy: podrażnieniach skóry, egzemach, drobnych uszkodzeniach skóry, stanach zapalnych błon śluzowych, hemoroidach, problemach w obrębie jamy ustnej i dziąseł. Badania laboratoryjne wskazują również na działanie przeciwzapalne ekstraktu wodnego. W eksperymentach wykazano wpływ ekstraktu oraz wyizolowanych ellagitannin na aktywność pobudzonych neutrofili, czyli komórek uczestniczących w procesach zapalnych. Interesujące są również badania dotyczące gojenia ran. W badaniach przedklinicznych preparaty zawierające ekstrakt z Lythrum salicaria wykazywały właściwości przeciwutleniające i wspierające proces gojenia, jednak nie należy przekładać tych wyników bezpośrednio na skuteczność leczenia ran u człowieka. Krwawnica a jama ustna Ze względu na działanie ściągające krwawnica może być interesującym składnikiem tradycyjnych płukanek do jamy ustnej. Historycznie wykorzystywano ją między innymi przy krwawieniu dziąseł, zapaleniu dziąseł oraz problemach dotyczących błon śluzowych jamy ustnej. W takim zastosowaniu szczególnie istotne jest działanie miejscowe garbników. Z jakimi ziołami łączyć krwawnicę? Krwawnica najlepiej pasuje do mieszanek, w których chcemy połączyć jej działanie ściągające z działaniem łagodzącym, przeciwzapalnym lub osłaniającym. Krwawnica + nagietek To bardzo dobre połączenie do zastosowań związanych ze skórą i błonami śluzowymi. Nagietek wnosi do mieszanki działanie łagodzące i pielęgnacyjne, natomiast krwawnica dostarcza garbników i działania ściągającego. Krwawnica + rumianek Rumianek może złagodzić bardziej ściągający charakter krwawnicy. Takie połączenie ma sens szczególnie w mieszankach przeznaczonych do pielęgnacji przewodu pokarmowego lub błon śluzowych. Krwawnica + kora dębu To połączenie jest bardzo bogate w garbniki. Może być uzasadnione w krótkotrwałym zastosowaniu zewnętrznym, np. w preparatach o działaniu ściągającym. Nie ma natomiast potrzeby łączenia dużych ilości dwóch bardzo garbnikowych surowców do codziennego picia. Krwawnica + pięciornik Pięciornik również jest surowcem bogatym w garbniki i tradycyjnie wykorzystywanym przy biegunce. Takie połączenie może być bardzo silnie ściągające. Dlatego w mieszankach ziołowych nie zawsze trzeba łączyć „dwa mocne zioła”. Czasami lepsze jest zestawienie krwawnicy z rośliną łagodzącą. Krwawnica + babka lancetowata To łagodniejsze zestawienie. Babka może uzupełniać mieszankę o działanie związane z ochroną i pielęgnacją błon śluzowych, podczas gdy krwawnica dostarcza garbników. Z jakimi ziołami nie łączyć krwawnicy? Nie istnieje dobrze udokumentowana lista ziół, z którymi krwawnica byłaby bezwzględnie przeciwwskazana. W tym przypadku ważniejsze jest działanie sumujące się niż klasyczna interakcja. Największą ostrożność zachowałbym przy łączeniu jej z dużą ilością innych surowców bardzo bogatych w garbniki, takich jak: kora dębu, pięciornik, liść jeżyny, liść poziomki, kłącze wężownika, liść orzecha włoskiego. Nie oznacza to, że tych roślin nigdy nie wolno łączyć. Chodzi raczej o to, że otrzymujemy wtedy bardzo silnie garbnikową i ściągającą mieszankę. Nie ma również dobrego powodu, aby krwawnicę łączyć z dużą liczbą silnie działających ziół tylko po to, aby „wzmocnić” preparat. W ziołolecznictwie często lepiej sprawdzają się proste mieszanki, w których każdy składnik ma określoną funkcję. Czy krwawnica może być stosowana codziennie? Tu również znaczenie ma cel stosowania. Krwawnica jest surowcem bogatym w garbniki, dlatego nie traktowałbym jej jako zwykłej herbaty do codziennego, wielomiesięcznego picia. Silnie garbnikowe zioła lepiej stosować celowo i przez ograniczony czas, szczególnie gdy są przyjmowane doustnie. Jeżeli biegunka, bóle brzucha lub inne objawy utrzymują się, zamiast przedłużać stosowanie ziół należy przede wszystkim ustalić przyczynę problemu. Krwawnica – najważniejsze właściwości w skrócie Krwawnica pospolita to przede wszystkim roślina: ściągająca – dzięki wysokiej zawartości garbników, przeciwzapalna – działanie obserwowane w badaniach ekstraktów i ellagitannin, antyoksydacyjna – związana z bogactwem polifenoli, przeciwdrobnoustrojowa – wykazywana w badaniach laboratoryjnych, wspomagająca pielęgnację skóry i błon śluzowych – zgodnie z tradycyjnym zastosowaniem i częścią danych przedklinicznych. Badania rzeczywiście wskazują na interesujący potencjał Lythrum salicaria, ale współczesna literatura podkreśla, że dowody kliniczne są nadal ograniczone. Podsumowanie Krwawnica pospolita (Lythrum salicaria) jest jednym z ciekawszych europejskich ziół garbnikowych. Jej najważniejszym wyróżnikiem jest bogactwo ellagitannin, które w dużej mierze odpowiadają za właściwości ściągające i mogą uczestniczyć w działaniu przeciwzapalnym rośliny. Tradycyjnie stosowano ją przede wszystkim przy problemach przewodu pokarmowego, biegunce oraz do pielęgnacji skóry i błon śluzowych. W mieszankach dobrze komponuje się z nagietkiem, rumiankiem czy babką lancetowatą, natomiast z innymi bardzo bogatymi w garbniki ziołami, takimi jak kora dębu czy pięciornik, warto zachować umiar, ponieważ działanie ściągające może się sumować.