Czeremcha owoc

Czeremcha zwyczajna — zapomniany skarb dawnych lasów i wiejskich sadów

Wiosną trudno jej nie zauważyć. Pachnące, białe kwiaty czeremchy unoszą się nad wilgotnymi lasami, drogami i rzekami, tworząc jeden z najbardziej charakterystycznych zapachów maja. Dziś czeremcha jest trochę zapomniana, choć dawniej była ważną rośliną leczniczą i spożywczą w Europie Wschodniej i północnej części kontynentu.

Jej owoce mają niezwykły smak — cierpki, lekko migdałowy i głęboko leśny. Dawniej robiono z nich mąkę, nalewki, kisiele i lecznicze odwary.

Skąd pochodzi nazwa „czeremcha”?

Nazwa „czeremcha” ma bardzo stare, słowiańskie korzenie. Prawdopodobnie wywodzi się od dawnych słów związanych z:

ciemnym kolorem owoców,
cierpkim smakiem,
leśnym charakterem rośliny.

W wielu językach słowiańskich istnieją podobne nazwy:

rosyjskie „черёмуха”,
ukraińskie „черемха”.

Łacińska nazwa Prunus padus:

Prunus oznacza grupę śliw i wiśni,
padus pochodzi od dawnej nazwy rzeki Pad we Włochy, gdzie roślina była opisywana przez starożytnych botaników.

Historia czeremchy

Czeremcha była znana od setek lat mieszkańcom:

Polska,
Rosja,
Litwa,
Białoruś,
krajów skandynawskich.

Dawne zastosowania

W medycynie ludowej używano:

owoców,
kory,
kwiatów,
czasem liści.

Owoce suszono i mielono na mąkę, szczególnie na Syberii. Powstawała z niej tzw. „mąka czeremchowa”, dodawana do:

chleba,
placków,
deserów.

W czasach niedoboru żywności była cennym dodatkiem odżywczym.

Jak wygląda i smakuje owoc czeremchy?

Owoce są:

małe,
ciemnofioletowe lub czarne,
błyszczące,
z dużą pestką.

Ich smak jest:

cierpki,
lekko słodki,
migdałowy,
wyraźnie garbnikowy.

Po przemrożeniu lub wysuszeniu stają się łagodniejsze i bardziej aromatyczne.

Właściwości czeremchy

Czeremcha działa głównie:

przeciwzapalnie,
ściągająco,
przeciwbakteryjnie,
antyoksydacyjnie,
ochronnie dla jelit.

Najsilniejsze działanie mają owoce i ich przetwory.

Garbniki — najważniejszy składnik czeremchy

Jednym z kluczowych składników owoców są garbniki.

Czym są garbniki?

Garbniki to naturalne substancje roślinne o działaniu:

ściągającym,
ochronnym,
przeciwbakteryjnym.

To właśnie one odpowiadają za charakterystyczny cierpki smak czeremchy.

Jak działają garbniki z czeremchy?

Garbniki:

zmniejszają stany zapalne jelit,
ograniczają rozwój bakterii,
pomagają przy biegunkach,
chronią błony śluzowe.

Dawniej owoce czeremchy były popularnym domowym środkiem:

na problemy żołądkowe,
przy zatruciach pokarmowych,
podczas biegunek.

Witaminy i składniki odżywcze

Owoce czeremchy zawierają wiele cennych substancji.

Witaminy:

witamina C,
witaminy z grupy B,
niewielkie ilości witaminy E.

Minerały:

potas,
magnez,
żelazo,
mangan.

Najważniejsze związki aktywne:

garbniki,
antocyjany,
flawonoidy,
pektyny,
kwasy organiczne.

Działanie czeremchy

1. Wspieranie jelit

Najbardziej znane działanie czeremchy dotyczy układu pokarmowego.

Może wspierać organizm:

przy lekkich biegunkach,
stanach zapalnych jelit,
podrażnieniu żołądka.

2. Działanie przeciwutleniające

Ciemne owoce są bogate w antocyjany, które:

pomagają neutralizować wolne rodniki,
wspierają naczynia krwionośne,
chronią komórki przed stresem oksydacyjnym.

3. Właściwości przeciwbakteryjne

W dawnym zielarstwie owoce i napary stosowano pomocniczo:

przy infekcjach przewodu pokarmowego,
do płukanek jamy ustnej.

4. Delikatne działanie uspokajające

Kwiaty czeremchy w tradycyjnej medycynie ludowej uznawano za lekko:

uspokajające,
relaksujące,
poprawiające sen.

Jak stosowano czeremchę dawniej?

Najpopularniejsze formy:

suszone owoce,
odwary,
nalewki,
konfitury,
syropy,
mąka czeremchowa.

W kuchni wschodniej do dziś spotyka się ciasta i desery z dodatkiem mąki z suszonych owoców czeremchy.

Czy czeremcha jest bezpieczna?

Tak, ale trzeba znać ważną zasadę.

Pestki i niektóre części rośliny

Pestki, liście i kora zawierają związki cyjanogenne, które w dużych ilościach mogą być szkodliwe.

Dlatego:

nie należy rozgryzać dużych ilości pestek,
nie stosuje się samodzielnie dużych ilości kory,
najlepiej używać dojrzałych owoców i sprawdzonych przetworów.

Z czym warto łączyć czeremchę?

Na jelita:

Borówka czernica
Rumianek pospolity
Mięta pieprzowa

Na odporność i antyoksydację:

Dzika róża
Aronia czarnoowocowa
Czarny bez

Z czym nie przesadzać?

Ze względu na dużą ilość garbników ostrożnie łączy się czeremchę z:

Kora dębu
Ratania
Pięciornik

Nadmiar garbników może:

podrażniać żołądek,
powodować zaparcia,
utrudniać wchłanianie minerałów.

Ciekawostki o czeremsze

Zapach kwiatów

Zapach kwitnącej czeremchy jest bardzo intensywny i dawniej wierzono, że:

„oczyszcza powietrze”,
odstrasza złe moce,
zapowiada pełnię wiosny.

Naturalny barwnik

Sok owoców używano dawniej:

do farbowania tkanin,
jako atrament,
do nadawania koloru nalewkom.

Podsumowanie

Czeremcha to jedna z najbardziej niedocenianych roślin europejskich lasów. Jej owoce łączą:

bogactwo antyoksydantów,
naturalne garbniki,
działanie ochronne dla jelit,
wielowiekową tradycję zielarską.

Czeremcha owoc - Galeria 4

Dodaj link do: